ابو القاسم سلطانى
180
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 17 * ) - قبه گل ، مجمع الازهار ، طبق ، نهنج گل Receptalle ، اصولا قبه برآمدگى هر چيز را گويند مانند قبهء الفرج يا قله ونوس ، برآمدگى عانه زن Mons veneris ( 18 * ) - جدرى : آبله Smallpox , Variola , Pestis Code - 494 نعمان كبدى Anemone hepatica L گياهى است كوچك ، به بلندى 5 تا 20 سانتيمتر داراى برگهاى ضخيم ، دمبرگدار و پهنك مثلثشكل كه هريك داراى سه تكه عارى از دندانه مىباشد پهنك روئى براق ، صاف و برنگ سبز تيره ولى پهنك زيرين پركرك و برنگ سبز مايل به بنفش مىباشد برگها در فصل بهار بعد از گلها ظاهر شده و تا ظهور برگهاى جديد در بهار آينده دوام مىآورند . نامهاى Liver leaf , Hepatica و آنمون كبدى را نيز به مناسبت رنگ و شكل ظاهرى فوق به اين گياه دادهاند گلهاى گياه منفرد بوده داراى 6 تا 10 كاسبرگ Petaloid كه برنگهاى آبى ، سوسنى ، سفيد يا صورتى مىباشند . افسانههاى بىشمارى به اين گياه نسبت داده شده است از جمله اينكه مىگويند اولينبار اين گياه از خون Adonis كه به وسيله گرازى وحشى كشته شده بر روى زمين روئيده است گياه معمولا به حالت وحشى در كوهستانها و غالب نواحى نيمكره شمالى اروپا ، سيبرى ، ژاپن و امريكاى شمالى و در ارتفاعات متجاوز از 400 متر مىرويد ، در ايران رويش ندارد . كاربرد آن در طب سنتى زير عنوان شقايق ( طب سنتى ) Anemone coronaria L شرح داده شده است . امروزه در ايالات متحده بويژه قسمتهائى كه طب محلى فعال است از آن به عنوان تقويتكننده كبد استفاده مىشود . در كشورهاى عربى به عنوان مسكن عصبى براى آرام كردن دردهاى عصبى همچنين به عنوان مدر و ميكروبكشى Germicide استفاده مىشود . تركيبات شيميائى : گياه حاوى Anemole , Anemonine , Hepoteotriboline , Protoanemonine , Saponine مىباشد . گياه تازه بسيار سمى است ولى خشك آن سميت كمترى است در سوريه آن را لالاحمراء نيز مىنامند . برگها التهابات و خراشهاى پوستى را تسكين مىدهد و تا اواخر قرن نوزدهم نيز براى كسانى كه به تازگى به تصلب شرائين مبتلا شده بودند تجويز مىشده است . Code - 496 شقايق كوهى Anemone nemorosa L گياهى است زيبا كه در حوالى و يا درون جنگلهاى مرطوب مناطق وسيعى از جمله مديترانه و بويژه در اسپانيا و انگليس مىرويد گياه به آسانى از ساير شقايقها تشخيص داده مىشود زيرا داراى يك برگ در قاعده ساقه و سه برگ با دمبرگ در ساقه مىباشد هر برگ از سه برگچه تخممرغى شكل تشكيل شده كه